“Trust but verify”.(विश्वास ठेवा पण खात्री करून)

“तुम्हाला जे भावतं,ते तुमच्या अंतःकरणापासून असतं.आणि ज्याचा तुम्ही विचार करता किंवा जे तुम्हाला जाणवतं ते वरवरचं असतं”

प्रमोदला भेटल्यावर त्याच्याशी कोणत्या विषयावर बोलायला ह्वं हे मला चांगलंच माहित होतं.प्रमोद एक तत्वनीष्ट माणूस.आयुष्यात जगण्यासाठी माणसांची स्वतःची म्हणून काही तत्व हवी असतात असं तो नेहमी आवर्जून सांगत असातो.
ह्यावेळी त्याच्याशी चर्चा करताना मी त्याला म्हणालो,
“हे बघ प्रमोद,माणसाने तत्वनीष्ट असावं ह्यात वाद नाही.पण मला असं वाटतं की,काही वेळेला आपली तत्व गुंडाळून ठेववी लागतात आणि त्याचं कारण परिस्थिती असू शकते.अशावेळी,वास्तविकता आडवी येते.तेव्हा आपल्या तत्वांना काहिशी मुरड घालावी लागते.मला वाटतं तु माझ्याशी सहमत असशील.”

प्रमोद मला म्हणाला,
“मी तुमच्याशी शंभर टक्के सहमत आहे.माझी मतं मी मांडतो”
असं म्हणून प्रमोद मला पुढे सांगू लागला,

“तुम्हाला जे भावतं,ते तुमच्या अंतःकरणापासून असतं.आणि ज्याचा तुम्ही विचार करता किंवा जे तुम्हाला जाणवतं ते वरवरचं असतं. मला जे भावतं त्याबद्दल मी कल्पना करीत असतो.मला म्हणायचं आहे की,त्यात माझी श्रद्धा एव्हडी तीव्र असते की,मी नेहमीच त्याचं समर्थन करतो.मग कोणतीही परिस्थिती असो किंवा कोणताही प्रसंग येवो.
काहीसं म्हणतात ना,
“आजच्या दिवसासाठी एव्हडं बस,उद्या काय होणार आहे ते “उद्या” ठरवील.”
ह्या म्हणण्यावर माझा पूरा विश्वास आहे.जेव्हडं म्हणून असंतोषजनक व्यक्तींशी मी क्रय-विक्रय करतो,जे स्वतःशी आणि इतरांशी असंतोषजनक असतात,अशाना भूतकाळात काय झालेलं असतं ह्याची जाणीव नसते,परंतु,अशा व्यक्ती भविष्याबद्दल आवेशपूर्ण स्वारस्य घेत असतात,आणि स्वेच्छापूर्वक वर्तमानकाळाला सामोरं जायला नकार देत
असतात.

ह्या क्षणाला खरंच काय होतंय हे समजणं माझ्या दृष्टीने जास्त महत्वाचं आहे, असं मला नेहमीच वाटत असतं. जगात आणखी कुठे काय होतंय,मग ते राजकारणात असो वा समाजकारणात असो ते माझ्या दृष्टीने जास्त महत्वाचं नाही.त्याचा अर्थ जे होतंय ते न समजल्याने माझ्यात काही फरक होणार नाही असं नव्हे.कदाचित फरक होणं संभव आहे.परंतु,मला आत्ता काय होतंय हे कळण्याने आणि त्याचा नीट विचार करून पाहण्याने ह्या जगात जिथे मी रहात आहे,त्या जगात मी राहू शकतो का? हे पहाणं माझ्या दृष्टीने मला समाधानकारक वाटतं.

माझ्या क्षमतेप्रमाणे अगदी संपूर्णपणे आजच्या दिवशी जगणं हे मला महत्वाचं वाटतं.माणसाचे परिश्रम,नियोजन करण्यात आणि चिंतन करण्यात,वाया जात असतात.ह्याचं कारण,मला काही मंडळी अशी ही दिसतात की जी काल्पनिक जगात जगतात आणि ती ही त्यांच्या भविष्यात जगतात.अगदी सरतेशेवटी नीट विचार केला तर, त्यातून मला असं दिसून येतं की एखाद्याला जर का,दुसर्‍या कोणत्याही व्यक्तीला,किंवा व्यक्तीवर सहजपणे काही करायचं
झाल्यास प्रेमा शिवाय दुसरं काही करता येणार नाही.हे करणं बरंच सोपं आहे असं मला वाटतं.हवं तर कुणीही प्रयत्न करून पहावं.

एक गोष्ट लक्षात ठेवण्यासारखी आहे की,दुसर्‍या कुणातही बदल घडवून आणायचा झाल्यास,जेव्हड्या प्रमाणात तो बदल व्हावा असं वाटतं,तेव्हड्या प्रमाणात त्या व्यक्तीचा तिरस्कार केला गेला पाहिजे. काही व्यक्तीना त्यांचा केलेला तिरस्कार न्यायसंगत वाटतो. एखाद्या व्यक्तीवर ममोहित होऊन ती जशी आहे तशी पसंत केली असेल तर
अशा परिस्थितीत त्या व्यक्तीत परिवर्तन करण्याचा मी प्रयत्न करणार नाही,किंवा त्या व्यक्तीमधे सुधारणा करण्याचा प्रयत्न करणार नाही. मला वाटतं,तसं करणं एक प्रकारचं भ्याड दांभिकतेचं लक्षण दिसेल,कर्तव्यापासून पळ काढल्यासारखं दिसेल.

माणसानें नेहमीच इतरांवर छाप पाडण्याचा प्रयत्न करून इतरात बदल घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला आहे आणि तो नेहमीच असं करण्याच्या प्रयत्नात असतो.खरं तर,मला असं वाटतं की,हा प्रयत्न व्हावा. कुणा एका शास्त्रज्ञाने नाही का,एका फुलावर प्रयोग करून त्या फुलात बदल आणण्याचा प्रयत्न केला कारण ते फुल त्याला दिसत होतं तसं ते त्याला आवडत नव्हतं. तशाच काहीश्या उत्साहात हा प्रयत्न व्हावा.त्या शास्त्रज्ञाने त्यासाठी आपलं आयुष्य पणाला लावलं असं काही घडलं नाही.केवळ ते फुल जसं दिसत होतं तसं त्याला ते आवडत नव्हतं म्हणून त्यात बदल करण्याचा त्याने प्रयत्न केला.

जी माणसं मानवजातिवर प्रेम करतात त्यांना त्यात बदल व्हावा असं वाटत नाही.खरं म्हणजे त्यांच्यात त्यांना बदल हवा असतो. शेजार्‍यावर प्रेम करावं असं त्यांना वाटत असतं पण तसं करणं अंमळ कठीण जातं.आणि ते सोपं व्हावं असं त्यांना वाटत असल्यास स्वतःवर प्रेम करून घ्यायला ते आपखुषीने तयार व्हायला पाहिजेत.

मला सचोटी भावते.सचोटी ही नैतिकतेच्या दृष्टीने चांगली असते म्हणून नव्हे तर ती भाबडी असते.प्रत्येकाला आपल्या जीवनात गोंधळ आणता येतो.पण हे केव्हा शक्य होईल? जेव्हा त्यांना त्यांचच उगमस्थान माहित नसतं तेंव्हा.आणि ह्याचं कारण सोपं आहे. कुणाचाच कुणावर विश्वास नसतो तेव्हा हे होतं असं त्याचं कारण आहे.अशा परिस्थितीत,मला असं वाटतं,दुसर्‍यावर विश्वास ठेवण्याची वृत्ती ठेवल्याने,स्वतःलाच प्रचंड मदत होते.”

मी हे सर्व प्रमोदकडून शांतपणे ऐकून घेतलं.अर्थात तो जे सांगत होता ते विचार करण्यासारखं नक्कीच आहे.
मी प्रमोदला शेवटी म्हणालो,
“ही जी काही सर्व परिस्थिती तू सांगीतलीस तिला सामोरं जात असताना ज्या कुणाला स्वतःची तत्व सांभाळून वापरात आणायची असतील तर तू म्हणतोस तसं ती तत्व त्याला भावली पाहिजेत.हे नक्कीच.
पण तुझं शेवटचं सांगणं,
“दुसर्‍यावर विश्वास ठेवण्याची वृत्ती ठेवल्याने, स्वतःलाच प्रचंड मदत होते.”
हे तू म्हणालास ते ऐकून माझ्या वाचनात आलेली गोष्ट मला आठवली.
विश्वास ठेवण्याच्या ह्या वृत्तीवर एका अमेरिकन प्रेसिडेन्टचं म्हणणं आहे,
“Trust but verify”(विश्वास ठेवा पण खात्रीकरून)
आणि हे म्हणणं मला नक्कीच भावतं.

श्रीकृष्ण सामंत (सॅन होझे कॅलिफोरनीया)

Advertisements

टिप्पणी नोंदवा

Required fields are marked *

*
*

%d bloggers like this: