Category Archives: लेख

सजीव यंत्र.

“ती मला सांगत होती की ज्या मुलावर मी प्रेम करायची त्याला विसरून जा……..इति जयश्री. जयश्रीच्या आणि माझ्या वयात दोन-पाच वर्षांचा फरक होता.मी जयश्रीपेक्षा लहान होतो.माझ्या आजोळी आमच्या शेजारी जयश्रीचं घर होतं.आमच्या राहात्या खोलीच्या खिडकीतून जयश्रीच्या घरातल्या स्वयंपाक खोलीची खिडकी दिसायची. जयश्री आणि तिची आई ह्यांची वादावादी झाली की आम्हाला त्यांचा संवाद ऐकायला यायचा.ते माझ्या चांगलं […]

निसर्ग आणि ईश्वर

“मला वाटतं उभं आयुष्य हे सुखाने आणि दुःखाने मिश्रीत झालं आहे.म्हणूनच मनुष्याने हसत खेळत प्रेम करत आयुष्य जगायला हवं.” मी मनोहराला म्हणालो, “मला असं वाटतं की,ईश्वर म्हणजेच निसर्ग.ज्या विश्वात आपण रहातो ते विश्व केवळ काही आकस्मिक घटना घडल्यामुळे किंवा कसल्यातरी योगायोगामुळे निर्माण झालं असं मला वाटत नाही.आपली उत्पती केवळ पाण्यातून आणि कातळातून झालेली नसावी.झाडं,बर्फ,समुद्र,फुलं-मला वाटतं […]

आध्यात्माची कास

“दुसर्‍या अर्थाने म्हणायचं झाल्यास,चांगली माणसं असल्याशिवाय चांगलं विश्व घडवता येणार नाही.” ……इति यदुनाथ. प्रभाकरला आणि मला लहानपणापासून ट्रेकिंग करायला खूप आवडायचं.कोकणातला रहिवासी असल्यानंतर निरनीराळ्या उंच उंच डोंगरावर ट्रेकिंग करायला परवणीच मिळाली आहे असं समजायला मुळीच हरकत नाही. ट्रेकिंग करायला शाळेतून प्रोत्साहन मिळण्याचे ते दिवस नव्हते.पण आम्ही मित्र मंडळी सुट्टीच्या दिवसात एकत्र जमून ट्रेकिंगसाठी कार्यक्रम आखायचो.अनेक […]

शाश्वतीचं सूत्र

“खरंतर कलावंत हे उघडपणे अव्यवहारीक समजेले जातात.पण माझ्या बाबतीत बोलाल तर जर का मला काहीतरी निर्माण करायचं असेल तर मला योजना आखावी लागेल आणि निर्णयही घ्यावा लागेल.”….इति संदीप “आमच्या गावात संदीपने एक कला प्रदर्शन उघडलं होतं.संदीपची आणि माझी जुनी ओळख होती.ज्यानी त्या प्रदर्शनाला भेट दिली होती त्यानी मला सांगीतलं की, कोकणातली बरीच अशी वाखाण्यासारखी ठिकाणं […]

टोमॅटो.

“माझ्या लहानपणी, आजीच्या बागेत मे महिन्यात भर उन्हाळ्याच्या दिवसात वेलीवरच पिकणारे टोमॅटो मी पहात असताना माझ्या मनावर त्यांचा झालेला प्रभाव मला भावतो.” ….इति पुर्षोत्तम पुर्षोत्तम हा माझा मावस भाऊ.लहानपणी मी पुर्षोत्तमच्या आजोळी बरेच वेळा जायचो.आम्ही शहरात रहायचो. त्यामुळे पुर्षोत्तमच्या आजोळी गेल्यावर शेतकर्‍यांचं जीवन जवळून पहायला मजा यायची.गावातल्या नदीवर आम्ही सर्व पोहायला जायचो.मासे पकडायला जायचो.सदाशीव टेंबकरांच्या […]

टंचाईतली विपुलता

“जीवन ह्यांना कळले हो! मीपण ह्यांचे सरले हो! ह्या कवितेतल्या ओळी गंभीर चेहरा करून म्हणून दाखवाचे……माझे आजोबा…..इति पंढरी पंढरी मला सांगत होता मला माझ्या आजोळच्या बालपणाची नेहमीच आठवण येते.आजोळची आठवण कुणालाही चुकलेली नाही. “गे वयनी! पेजेचो निवळ आसां तर थोडो घाल गे!” काळू महाराची बायको,देवकी, सक्काळीच माझ्या आजोळच्या घराच्या मागच्या दारी येऊन मोठ्याने ओरडली की […]

केशव मसुरकर आणि त्याची अस्मिता.

“आपले स्वतंत्र अस्तित्व असल्याबद्दलची आणि ते महत्त्वपूर्ण असल्याबद्दलची भावना” म्हणजेच ज्याची त्याची अस्मिता. मी ह्या मधून एक शिकलो की,जेव्हा माझं मन आणि माझा अहंकार माझ्या अस्मितेच्या दिमतीला हजर असतो तेव्हाच जीवनाचा खरा अर्थ उत्तम रितीने उलगडला जातो.”…इति केशव मसुरकर केशव मसुरकर मला बराच सिनियर होता.मी सायन्स शिकायला गेलो आणि केशव लॉ शिकण्यासाठी परदेशी गेला होता.त्याची […]

प्रत्येकाच्या जीवनात येणारे ऋतु.

“दुसर्‍या अर्थाने बोलायचं झाल्यास,आपलं जीवन हे निसर्गासारखंच आहे.निसर्गात जसे ऋतु येतात तसे आपल्या संपूर्ण जीवनात ऋतु येतात.”…इति अनंता. अनंताचा पहिल्यापासून निसर्गावर प्रेम करण्याचा कल असायचा.निसर्गावर जेव्हडी माहिती वाचायला मिळेल तेव्हडी तो वाचायचा.आमच्या शाळेच्या लायब्ररीत एका कपाटात निसर्गावर लिहीलेली बरीच पुस्तकं असायची.ऋतु कसे निर्माण होतात,पृथ्वीचा आणि सूर्याचा संबंध ऋतु निर्माण करण्यात कशाप्रकारे येतो,पृथ्वीचा आकार ऋतु निर्माण […]

वळत रहावे जिथ पर्यंत आपण गोल फिरून परत योग्य जागी येऊ.

“प्रथमच गोव्याचा समुद्र पाहिल्यावर माझा मुलगा मला विचारू लागला, “बाबा,आपल्या किती गंगा नद्या सामावल्या म्हणजे हा एक गोव्याचा समुद्र होईल?”… इति पांडे माझा एक सहकारी दिल्लीत असायचा.मी कधी ऑफीसच्या कामाला दिल्लीत गेलो तर मंगल पांडेला भेटल्याशिवाय जायचो नाही.पांडे दिल्ली सोडून कधी कुठे गेलाच नाही.नव्हेतर त्याला आवश्यकही वाटलं नाही.पण दोन महिनापूर्वी त्याला ऑफीसनेच काही कामाला गोव्याला […]

उन्हात वाळत असलेले कपडे पहाण्यातली मौज.

“तेव्हड्यात आमच्या शेजारच्या आजीबाई आपल्या घरातून बाहेर येऊन मला सांगू लागल्या की,तसं न केलेलं बरं.कारण म्हणे तिचा नातू परदेशाहून आला आहे आणि त्याला हे असं घराबाहेर प्रदर्शन आवडत नाही”…इति ज्योतीबाई. ज्योती फार पुर्वी एका अशा शेजारात रहायची की,तिने जर का आपले ओले कपडे उदा.गोधड्या,चादरी,धोपटी वगैरे वईवर वाळत घालायचा प्रयत्न केला की तिच्या ह्या शेजार्‍याकडून नाक […]